01Ish boshlanishidan oldin
- Markirovka, partiya pasporti va rulonlarning quruqligini tekshiring. Qo‘llanma jadvalidagi namunaviy ko‘rsatkichlar sifat pasporti bilan solishtiriladi.
- Sho‘rlangan grunt, agressiv suv yoki yuqori bosimda texnologga suv tahlili va loyiha sharoitlarini taqdim eting.
- Rulonlarni quruq maydonda gorizontal holatda, taglik yoki bruslarda, yopiq joyda saqlang; balandligi 3–4 rulondan oshmasin. Qadoqni yotqizish oldidan oching.
- Traversa yoki rulon vtulkasidan o‘tkazilgan shtanga bilan mexanizatsiyalashgan tarzda ko‘chiring. Tashlamang, sudramang va o‘rtasidan strop bilan ko‘tarmang.
Granulalar, bentonit pastasi, shaybali mahkamlagichlar, qisish reykalari, germetik, yopish plyonkasi, pichoq, ruletka va armatura uchun keng tayanchli fiksatorlarni tayyorlang.
02Asosni tayyorlash
Asos zich, quruq va o‘tkir jismlarsiz bo‘lishi kerak. Yotqizishdan oldin pudratchi va texnik nazorat bilan yashirin ishlarni ko‘rikdan o‘tkazish dalolatnomasi rasmiylashtiriladi.
| Tekshiruv | Qo‘llanma talabi |
|---|---|
| Zichlash | Qatlamma-qatlam; K ≥ 0,95; cho‘kish va g‘ildirak izlarisiz. |
| Toshlar va chiqindi | 20 mm dan katta toshlar, o‘tkir jismlar, ildizlar va simlarni olib tashlash. |
| Tekislik | Silliq notekisliklar; 20 mm dan katta pog‘onalarsiz; 2 m reyka ostidagi bo‘shliq ≤ 20–30 mm. |
| Suv va harorat | Ko‘lmak, ivigan yoki muzlagan grunt, qor va muzsiz. Zarur bo‘lsa, suv sathini pasaytirish. |
| Burchaklar | Ichki burchaklar — yumaloqlangan yoki galtelli; tashqi burchaklar — faskali. |
Tekislovchi qatlam
- O‘rtacha donali qum yoki 0–5 mm elangan material: 50–100 mm, zichlash va tekislash.
- B7,5 beton tayyorlov qatlami: 60–100 mm, oqmalar va o‘tkir bo‘rtmalarsiz.
- Mayda chaqiq tosh qo‘llanmadagi cheklovlar bilan ruxsat etiladi: fraksiya 5–10 mm dan katta emas, zichlanadi va ustiga 30–50 mm qum yoki elangan material yotqiziladi.
03Yotqizish va ustma-ust joylar
- Ustma-ust joylar va vertikalga qayirishlarni hisobga olib yotqizish sxemasini belgilang. Keyingi 1–2 smenada betonlanadigan uchastkalarda ishlang.
- Rulonni shtanga yoki traversa bilan yoying; yotqizilgan mat bo‘ylab emas, asos bo‘ylab orqaga harakatlaning.
- Plita ostida noto‘qima (kigizsimon) tomonni yuqoriga, betonga; to‘qima tomonni pastga, asosga qarating.
- Polotnoni taranglashtirmasdan, buklama va to‘lqinlarsiz tekislang. Zich tegishi va butunligini tekshiring.
Barcha ustma-ust joylarda biriktirish zonasi bo‘ylab granula kiriting. Taqdim etilgan qo‘llanmada sarf taxminan 0,4 kg/m. Obyekt uchun sarfni kelishilgan qo‘llanma va ishlarni bajarish loyihasi bo‘yicha aniqlashtiring.
To‘rt burchakning bir nuqtada tutashishiga yo‘l qo‘ymang. Qo‘shni qatorlarning ko‘ndalang choklarini kamida 600 mm siljiting. Shamolda ustma-ust joylarni vaqtinchalik yuk yoki 500–1000 mm qadamli shaybali mahkamlagich bilan ushlab turing.
04Material sarfi
Qo‘llanma misoli: 4 × 30 m rulon, bo‘ylama ustma-ust joy 150 mm, ko‘ndalang 300 mm. Takrorlanuvchi sxemadagi foydali maydon: (4 − 0,15) × (30 − 0,30) = 114,345 m².
| Material | 1 m² plita uchun taxmin |
|---|---|
| Ustma-ust joylar bilan mat | ≈ 1,05 m²/m² |
| Qayirish, chiqarish va qirqish bilan | 1,10–1,15 m²/m² |
| Ustma-ust joylar uchun granula | ≈ 0,12 kg/m² |
| Tugunlar uchun zaxira bilan granula | ≈ 0,13–0,14 kg/m² |
05Quvur o‘tishlari va chekka tugunlar
Qayirishlar va ishchi choklar
- Vertikalga qayirish — kamida 300 mm va plita ustidan past emas. Shaybali mahkamlagichlar har 300 mm; yuqori qirra uzluksiz mahkamlanadi.
- Ichki burchakda — pastadan taxminan 50 × 50 mm galtel. Polotno uning ustiga taranglashtirilmasdan yotqiziladi.
- Devor gidroizolyatsiyasi va keyingi uchastka uchun ≥ 500 mm chiqarish qoldiring. Plyonka bilan yoping, biriktirishdan oldin tozalang va tekshiring.
- Beton choki loyiha bo‘yicha gidroshponka yoki shishuvchi profil bilan zichlanadi; mat bu yechimni almashtirmaydi.
Quvur o‘tishi
- Quvur joyida kesing va asosiy polotnoni zich o‘rang. Bo‘shliqni pasta bilan to‘ldiring.
- Kamida 600 × 600 mm manjeta qo‘shing va teshik chetidan barcha tomonga ≥ 300 mm qoplashni ta’minlang. Perimetr bo‘ylab — granula yoki pasta.
- Quvur atrofida pastadan taxminan 50 × 50 mm valik qiling. Katta va guruhli o‘tishlar uchun individual tugunni kelishing.
Chuqurchalar va balandlik farqlari: asos shakli bo‘yicha uzluksiz yotqizing. Ichki burchaklarda — galtel; tashqi burchaklarda — kengligi ≥ 500 mm qo‘shimcha tasma. Chuqurcha qiyaligida pastdan yuqoriga yotqiziladi, yuqori qirra mahkamlanadi.
06Devorlar bilan tutashuv
Bitum va PVX bilan choklar mexanik qisilgan ustma-ust joy orqali bajariladi. Mat bu materiallarga eritib yopishtirilmaydi, yelimlanmaydi yoki payvandlanmaydi. Qo‘llanma bo‘yicha: chiqarish ≥ 500 mm; ustma-ust ≥ 300 mm, tavsiya 500 mm; yuqori qismi germetiklangan reyka dyubellari har 150–200 mm. Tugun himoya qatlami va zichlangan qayta to‘ldirish bilan bosib turiladi.
Bitumli rulon material
Ustma-ust joyda pasta tasmasi. Bitumli polotno bentonit mat ustiga quruq holda yotqiziladi. Praymerlangan betonga eritib yopishtirish faqat mat chetidan yuqorida; mat yaqinidagi ishda yonmaydigan ekran kerak.
Bitumli mastika
Avval praymerlangan betonga mastika surting. To‘liq qurigach, bentonit matni uning ustiga qayiring. Yuqorini reyka bilan mahkamlang va germetiklang. Matning o‘ziga suyuq mastika surtish taqiqlanadi.
PVX membrana
Ustma-ust joyga pasta surting va PVXni matga payvandlamasdan ustiga yotqizing. PVX polotnolari ustma-ust zonadan yuqorida o‘zaro payvandlanadi. Tugunni PVX tizimi yetkazuvchisi bilan kelishing; matni qizdirmang va PVXning bitum bilan kontaktiga yo‘l qo‘ymang.
07Himoya va betonlash
- Tikanlarsiz yumshoq oyoq kiyimda yurish mumkin. Ochiq mat ustida texnika, tor g‘ildirakli aravalar va material saqlash taqiqlanadi. Zarur bo‘lsa, yo‘lak taxtalaridan foydalaning.
- Armatura faqat keng tayanchli fiksatorlarda. Sim va armatura qirqimlari darhol olib tashlanadi; payvandlash yonmaydigan ekran bilan himoyalanadi.
- Uzoq tanaffus va katta hajmli armaturalashda qo‘llanma 50 mm himoya beton qatlamini tavsiya etadi. Tez betonlashda plita betoni bevosita mat ustiga yotqizilishi mumkin.
- Imkon bo‘lsa, shu yoki keyingi smenada beton bilan yoping. Yog‘in xavfida plyonka bilan yoping. Muddatidan oldin shishgan, gelsimon uchastkalarni almashtiring.
- Beton oqim bilan yuvib yuborilmasdan va 1 m dan yuqori balandlikdan tashlanmasdan beriladi. Vibrator matga tiralmaydi.
08Shikastlarni ta’mirlash
- Shikast joyni tozalang; muddatidan oldin shishgan uchastkani kesib olib tashlang.
- Shikast chetidan barcha tomonga kamida 300 mm qoplaydigan yamoq kesing.
- Perimetr bo‘ylab granula seping yoki pasta surting. Yamoqni asosiy polotno bilan bir xil tomonda yotqizing.
- Zarur bo‘lsa, burchaklarni mahkamlang va beton bilan yopishdan oldin ta’mirni tekshiring.
09Sifat nazorati
Nazorat qabulda, asos tayyorlangach, yotqizish vaqtida va betonlashdan oldin o‘tkaziladi. Natijalar ishlar jurnali va yashirin ishlar dalolatnomalarida qayd etiladi. Quyidagi interaktiv ro‘yxat eslatmadir; u texnik nazorat qabulini almashtirmaydi.
Belgilar sahifa qayta yuklanguncha amal qiladi. Gidroizolyatsiyani yopishdan oldin yashirin ishlar dalolatnomasini rasmiylashtiring.